“Eşim için bayat bir pasta var mı?” dedi evsiz adam… milyoner her şeyi gördü

İstanbul, Yılbaşı arifesi. Eksi 15. Kar Beyoğlu’nun çatılarına sessizce düşerken Altın Melek Pastanesi kristal avizeleri, mermer masaları ve beyaz önlüklü garsonlarıyla ışıldıyor. Dışarıda İstiklal Caddesi binlerce ışıkla parlıyor; lokum ve sıcak salep kokusu sokakların üstünde bir mutluluk vadisi gibi süzülüyor. İnsanlar hediye çantalarıyla koşuşturuyor, gülüyor, konuşuyor, yaşıyor. Ama herkes için bu akşam masal değil.

Cam vitrinin önünde Hüseyin Yılmaz duruyor. 53 yaşında ama 70’ini andıran yorgun bir yüz; lacivertken grileşmiş, lekeli, cepleri delik bir palto; su alan ayakkabılarda saatlerdir ıslak çoraplar. Gözleri vişneli çikolatalı pastaya, San Sebastian cheesecake’e, baklavaya, kadayıfa takılıyor; her biri onun için aylarca erişilmez. İçeri giriyor. Tezgâha yaklaşıp sesi titreyerek soruyor: “Tarihi geçmiş bir pastanız var mı? Karım için… bugün doğum günü.” Garson, kibarlıkla maskelenmiş tiksinti ve “burası özel bir mekân” ifadesiyle onu kovmaya hazırlanıyor.

Tam o anda salonun köşesinden bir ses geliyor: “Dur.” Kaşmir paltolu bir adam, cam kenarında. 58 yaşında, elektronik mağazasıyla başladığı serüvenini ülke çapında zincirler, oteller, gayrimenkullerle 800 milyon liralık servete dönüştüren iş insanı Mehmet Öztürk. Burayı Yılbaşı arifesinde her sene ziyaret ediyor — pasta için değil, anılar için. Kırk yıl önce beş parasız bir gençken ilk kez burada bir kızı kahveye davet etmişti; sonra eşi olan Ayşe… Üç yıl önce kanserden ayrılan Ayşe. Şimdi tezgahtaki adamda kendini görüyor: yalnızca bugünkü hâlini değil, kırk yıl önce kahve parası olmadığında garsonun aynı bakışıyla yüzleşen delikanlıyı.

Mehmet ayağa kalkıyor, tezgâha yaklaşıyor. Garson onu hemen tanıyor: “Bay Öztürk…” Mehmet garsona değil, Hüseyin’e bakıyor. Yan yana iki adam: biri 5.000 liralık kaşmir paltoda, diğeri çöplükten paltoyla; biri kartlarla dolu cüzdanla, diğeri boş ceplerle. Ama o an için eşitler: karılarını hayattan çok seven iki adam.

Mehmet, pastanenin en iyi pastası ve kahveler için ödeme yapacağını söyler. “Bu beyefendiye pasta, kahve ve ihtiyacı olan her şey.” Hüseyin, geriye kalan son onur kırıntılarıyla fısıldar: “Sadaka istemem… sadece atılacak bir parça.” Mehmet sakin bir sesle cevaplar: “Bu sadaka değil. Üç yıl önce eşim Ayşe kanserle boğuşurken benden çilekli dondurma istedi. Ona bir tatlı daha alabilmek için her şeyi, gerçekten her şeyi verirdim — ama veremedim. Bugün bunu bir başkası için yapabilirim. Bu size değil, bana bir hediye: hâlâ bir şey ifade edebileceğimi bilmek.”

Hüseyin susar. Gözlerinde yıllardır ilk kez yaşlar belirir. İşini kaybettiğinde, evini kaybettiğinde, Fatma’nın onkoloji servisinde yatışında bile ağlamamıştı. Şimdi ağlıyor — biri onu görmüştür, ona insan gibi davranmıştır. Garson donup kalır; müşteriler bakar: kimi merakla, kimi duygulanarak, kimi Yılbaşı arifelerinin “başkasının yoksulluğuyla” bölünmesine sinirlenerek. Mehmet aldırmaz; iki kişilik masa ister ve Hüseyin’i pencere kenarına davet eder. Kırk yıl önce Ayşe’nin elini ilk kez tuttuğu aynı masa.

Hüseyin başta utangaç ve kekeleye kekeleye konuşur; kelimeler sanki ağırlık yapar. Sonra akmaya başlar: üniversite kütüphanesinde Fatma’yı nasıl gördüğünü, bir ay boyunca her gün “tez arar gibi” yaparak sırf onu görmek için geldiğini, nihayet cesaret bulup kahve teklif edişini; Sultanahmet’teki küçük camideki nikâhı, mihrabın altında kader şahidi gibi oturan sahipsiz kediyi; “saray” gibi gelen küçük daireyi; üç yıl denemeden sonra doğan, sonra Almanya’ya gidip beş yıldır haber vermeyen oğulları Ahmet’i; Şile’de güller ve Hüseyin’in bulduğu tahtalarla yaptığı kameriye; sonra fabrikanın batışını, 500 kişinin kapı önüne konuluşunu; kıdem tazminatının altı ayda eriyişini; 50 yaşında kimsenin mühendis istemeyişini; Fatma’nın kanserini, ameliyatı, kemoterapiyi; birikimlerin sabah sisi gibi buharlaşmasını; daireyi satıp stüdyoya, oradan bir odaya ve en sonunda sokağa inişi; sistemin görmeyişini; aylarca uzayan kuyrukları, caydırıcı formları, reddeden prosedürleri… “Fatma kanserden kurtuldu ama geriye kalan hayat değil; hayatta kalmaktı.” İki yıldır Galata Köprüsü’nün altında yaşıyorlar: çöplükten çadır, Kızılay’dan uyku tulumları ve birbirleri. Ölmemek için yeter; yaşamak için yetmez. Bugünse — 23 Aralık, Yılbaşı arifesi ve Fatma’nın 52. doğum günü — Hüseyin’in tek hayali bir dilim pasta.

Mehmet dinler. Sözünü kesmez, öğüt vermez. “Anlıyorum” demeye kalkmaz; çünkü tam anlamadığını bilir: onun yoksulluğu kısa gençliktir, geleceğe umut doludur; Hüseyin’in yoksulluğu umutsuzluk, yorgunluk, geleceğin artık gelmeyeceği bilinci… Ama bir şey aynıdır: koşulsuz, yıllarla zayıflamayan, başka hiçbir şey kalmasa bile kalan aşk. Mehmet, çoğu insanın görmek istemediği gerçeği görür: başarı ile başarısızlık arasındaki sınır sandığımızdan daha incedir; bir hastalık, bir kaza, bir yanlış karar yeter; herkes öte yakada bulabilir kendini. Evsizler “başka” insanlar değildir — bizdirler; hikâyenin başka bir versiyonunda.

Garson en pahalı pastayı getirir: vişneli, altın yapraklı çikolata… 300 lira. Mehmet için iki kahve parasına eş; Hüseyin için imkânsız. Mehmet pastayı paketletir, Hüseyin’in adresini sorar. Hüseyin, gururun emrettiği “yalan söyleme” ile gerçeğin çıkmak istediği anı yaşar; sessizce söyler: “Galata Köprüsü’nün altı… çadırda.” Mehmet’in yüzünde şaşkınlık ya da acıma yoktur; yalnızca anlayış. “Birlikte gidelim,” der. “Fatma’yı tanımak istiyorum. Pastayı bizzat vermek istiyorum.” Hüseyin: “Fazla…” diye itiraz eder. “Pasta yeter, gerisi gereksiz.” Mehmet başını sallar: “Sen istemiyorsun; ben istiyorum. Bugün anlamlı bir şey yapma fırsatını.”

Yılbaşı arifesinde Galata Köprüsü masal gibi görünmez. Buz gibi rüzgâr Haliç’ten eser, kar ayak altında çamura dönüşür; betonun toprakla buluştuğu sınırda dünyanın artık görmediği insanların çadırları dizilir. Kaşmir paltolu milyoner Mehmet, çöplükten paltoyla evsiz Hüseyin’in yanında yürür; ellerinde pasta, yolda alınan çiçekler ve iki şişe alkolsüz şampanya. Sokaktakiler bakar; bazıları Mehmet’i tanır — gazete manşetlerindeki adam köprünün altına gidiyor.

Çadıra vardıklarında Fatma pas rengine dönmüş battaniyeye sarılı, zayıf mum ışığında yıpranmış sayfaları eksik bir Yaşar Kemal okuyor. Hüseyin’i görünce yüzü ışıldar; “ona âşık etmeye” yeten o gülümseme hâlâ sönmemiştir. Sonra Mehmet’i ve pastayı görür; bir anlık sessizlik — şok değil, inanamamazlık. Hüseyin, gözleri yaşlı, hızlı ve dağınık cümlelerle anlatır: pastane, tarihi geçmiş pasta isteği, duyan ve anlayan adam… Fatma dinler; sonra Mehmet’in beklemediği bir şey yapar: güçlükle ayağa kalkar, yaklaşır ve onu sıkıca kucaklar — bir annenin çocuğunu, bir insanın bir insanı kucaklayışı gibi. “Teşekkür ederim” demez; başka bir şey söyler: “Ayşe seninle gurur duyardı.”

Mehmet donar. Hüseyin Ayşe’den bahsetmemiştir; yalnızca “ölen eşinden” söz etmiştir, adını vermemiştir. Fatma gülümser: “Gözlerinde gördüm; Hüseyin geçmişi düşündüğünde gördüğü aynı boşluğu — artık geri dönmeyecek birine özlemi. Ayşe her kimse iyi bir adamı sevmiş.” Milyoner Mehmet Öztürk, müdürlerin ve politikacıların önünde titreyen adam, Galata Köprüsü’nün altında ağlar — eşinin cenazesinden bu yana ilk kez.

Mum ışığında çikolatalı pasta yerler; plastik bardaklardan alkolsüz şampanya içerler ve konuşurlar: olan hayat, şimdi, olabilecek hayat. Fatma öğrencilerini anlatır: zor ailelerden gelen, ders sonrası yanında kalan çocukları; şimdi doktor olan bir çocuk ve avukat olan bir kız — ikisi de “denemeye değer olduğunu” ondan öğrendiklerini söyler. Hüseyin, yirmi yıl ikinci evi olan fabrikayı, tasarladığı makineleri, kapandıktan sonra dünyanın dört yanına dağılan meslektaşlarını — kimisi işe, kimisi mezarlığa — anlatır. Mehmet, Ayşe’yi anlatır: nasıl tanıştıklarını, şirketi nasıl birlikte kurduklarını; Ayşe’nin rakamlarla değil insanlarla ilgilendiğini, paranın yalnızca araç olduğunu, amaç olmadığını hep hatırlattığını…

Mehmet somut bir soru sorar: “Neye ihtiyacınız var?” Genel değil; hayatta kalmak değil, yeniden yaşamak için eksik olan ne? Hüseyin susar. Fatma cevaplar: “Başımızın üstünde bir çatı. Saray değil, bir oda — ısınabileceğimiz ve geceleri birinin çadırımızı alacağından korkmayacağımız bir yer. İlaç — kemoterapiden sonra kalbim eskisi gibi değil. Hüseyin’in bir iş — gerekli olduğunu hissettirecek herhangi bir iş. Milyonlar, mucizeler değil; normallik.”

Mehmet dinler, düşünür ve karar verir: Tarihi Yarımada’da yıllar önce yatırım diye aldığı, boş duran bir stüdyo dairesi vardır — o ve Ayşe düğün gecelerini orada geçirmiştir, kiraya vermeye kıyamamıştır. “Yarından itibaren o daire sizindir,” der. “Kira değil — mülk olarak üzerinize.” Hüseyin itiraz eder: “Kabul edemem; çok fazla; hak edecek bir şey yapmadım.” Mehmet sessizce: “Kimse köprünün altında yaşamayı ‘hak etmez’. Hak etmenin bununla ilgisi yok. Biri hak ettiği için değil, yapabildiğimiz için yardım ederiz.”

Bir şey daha: “Ayşe Vakfı” — eşinin ölümünden sonra kurduğu vakıf. Aynı durumda insanlara yardım edecek birine ihtiyacı vardır: sistemi içeriden bilen, hangi formlar, hangi kapılar, “teoride hak edilen ama pratikte var olmayan” yardımlar için nasıl mücadele edeceğini bilen birine. Fatma’ya sorar: “Böyle bir iş ister misin?” Fatma uzun bir an kocasına, sonra Mehmet’e, sonra iki yıldır onlar için hapishane olan şehre bakar: “Evet,” der.

Bir yıl sonra, Yılbaşı arifesinde İstanbul hâlâ bir masal şehri: aynı kar, aynı ışıklar, aynı lokum kokusu. Ama Fatma ve Hüseyin için her şey değişmiştir. Tarihi Yarımada’daki stüdyoda otururlar — Mehmet ve Ayşe’nin düğün gecesi mekânı. Daire küçüktür ama sıcaktır; pencere pervazında güller durur — Fatma yeniden yetiştirir. Duvarda nikâh günü fotoğrafları asılıdır: cami arşivinde mucizevi şekilde bulunmuştur.

Fatma Ayşe Vakfı’nda çalışır; bir yılda 230 kişiyi sokaktan çıkarmaya yardım etmiştir. Her birini adıyla bilir; hikâyelerini, sorunlarını, hayallerini tanır — onlar için “hiç kimsenin onun için olmadığı şey” olmuştur: gören ve bakışını çevirmeyen biri. Hüseyin çalışır — mühendis olarak değil; o dünya yoktur. Ama bir ilkokulda kalorifercidir: sandalyeleri tamir eder, duvar boyar, ısıtma ile ilgilenir. Çocuklar onu “Hüseyin amca” diye sever; resimler getirir. Planladıkları hayat değildir ama hayattır: gerçek, sıcak ve dolu.

Mehmet, bir yıldır her hafta olduğu gibi Altın Melek Pastanesi’nden pasta getirerek gelir. Üç tabak; her şeyi değiştiren geceye dair ortak bir anı. Vakfın büyümesinden söz eder: Fatma ve Hüseyin’in hikâyesini duyup yardım etmek isteyen yeni bağışçılar; evsizleri işe almaya başlayan şirketler; daha önce fark etmediği insanları yavaşça, çok yavaş görmeye başlayan şehir… Fatma, “gördüğü” insanları anlatır: daire ve iş alan, oğlu 1. sınıfa başlayan yalnız anne Zeynep’i; altı aydır ayık olan, belediye parkında bahçıvan olarak çalışan eski alkolik Murat’ı — bir el uzandığı için hayatı değişen herkes.

Hüseyin dinler, Fatma’nın elini tutar: 30 yıl önce düğünde tuttuğu gibi, Galata Köprüsü’nün altında tuttuğu gibi, hayatının sonuna kadar tutacağı gibi. Yılbaşı pastası kesilirken Fatma Mehmet’ten bir dilek diler: “Sahip olduğun her şeyi paylaşabileceğin birini bul.” Parayı değil — önemli olan kalptir; çünkü biriyle paylaşılan bir kalp, yalnız bir kalpten büyüktür. Mehmet gülümser: “Üzerinde çalışıyorum,” der. Vakıftan dul bir gönüllüyü tanıdığını — gözlerinde aynı boşluk ve onu doldurmaya aynı arzu… Fatma başını sallar — sanki biliyordur; sanki Ayşe fısıldamıştır.

Dışarıda kar Tarihi Yarımada’ya yağar; binaların çatılarına, Haliç’e, hâlâ çadırların durduğu Galata Köprüsü’ne — ama bir yıl öncesinden daha azdır. Her boş çadır ev bulan bir insandır; her insan bir hikâye; her hikâye, “gören ve bakışını çevirmeyen biri”yle başlar. İstanbul asla durmaz: insanlar doğar, ölür, sever, acı çeker, hayal kurar, vazgeçer. Sistem aksar, formlar kaybolur, kuyruklar uzar. Ama Altın Melek Pastanesi’nde artık yeni bir gelenek vardır: her Yılbaşı arifesinde satılmayan pastalar barınaklara ve gece evlerine gider — Hüseyin’i kovmak isteyen aynı garson şimdi onları bizzat götürür. Ayşe Vakfı’nda 30 kişi çalışır — yarısı eski evsizler: nerede arayacaklarını, kime yardım edeceklerini, nasıl yargılamayacaklarını bilirler. Çünkü oradaydılar.

Fatma Yılmaz 54 yaşında; her şeye rağmen hâlâ atan bir kalbi var. Her gün sıcak bir dairede 30 yıldır sevdiği kocasının yanında uyanır; her gün başkalarına yardım etmeye çıkar — çünkü anlamın bu olduğunu bilir: başarı değil, para değil; anlam. Hüseyin Yılmaz 55 yaşında; ona neşe veren bir işi var. Okuldaki çocuklar “sahip olduğumuz en iyi kaloriferci” der; o da “Fatma’dan sonra başıma gelen en iyi şey sizsiniz” diye karşılık verir. Mehmet Öztürk 59 yaşında; yeni bir başlangıç… Dul gönüllü Elif — Yılbaşı sofrasında yanında oturur. Birbirlerine, vefat eden eşlerine baktıkları gibi bakarlar — ölmeyen, yalnızca şekil değiştiren bir aşkla.

Altın Melek Pastanesi’nde siyah-beyaz bir fotoğraf asılıdır: yırtık paltolu bir adam tezgâhta; yanında kaşmir paltolu bir adam; ikisi de gülümsüyor. Altında bir cümle: “Karım için tarihi geçmiş bir pastanız var mı?” Ve bir imza: “Bazen tek bir soru dünyayı değiştirebilir. Birinin duyması yeter.”

Son. Bu hikâye seni etkilediyse — yalnızca kendine saklama, paylaş. Bir yorum yaz: sana en son ne zaman bir el uzandı; ya da sen ne zaman birine el uzattın? Çünkü dünya politikacıların ve milyonerlerin büyük jestleriyle değil, sıradan insanların küçük jestleriyle değişir: birinin sorduğu sorularla, birinin verdiği cevaplarla, kimsenin istemediği bir pastayla ve “her şey” demek olanla.

Kanala abone olup bildirimleri etkinleştirirsen, yeni olaylar ve anlatılar sana ilk ulaşanlar arasında olursun. Burada paylaştığımız her hikâyede insan hayatının beklenmedik anlarını, seçimlerini ve sonuçlarını aktarmaya devam ediyoruz. Desteğin kıymetli; görüşlerin ise bağ kurmamızı sağlıyor. Yorumlarda bu hikâyeyi nereden izlediğini ve aynı durumla karşılaşsaydın nasıl davranacağını yaz: senin bakış açın, burada anlatılan her şeyi daha anlamlı kılar. Çünkü bir şehrin kalbi, en çok yılın en soğuk gecesinde atar — biri gördüğünde ve bakışını çevirmediğinde.